Šta je to epigenetika?

Epigenetika u biologiji, a osobito u genetici proučava nasljedne promjene koje nisu uzrokovane promjenama DNK sekvence. U manjoj mjeri, epigenetika također opisuje i proučava i stabilne, dugoročne promjene u transkripcijskom potencijalu ćelije koje nisu nužno nasljedne. Za razliku od „standardne“ genetike, zasnovane na proučavanju strukture i funkcije DNK (genotipa), epigenetika je usmjerena na promjene u ekspresiji gena ili ćelije, koje imaju druge uzroke, što opisuje termin epizoda, tj. njen prefiks (grč. επί – epi = preko, izvan, oko) + genetika.


Zakrivljenost mišjeg repa zavisi od djelovanja epigenetičkih faktora (metilacijom DNK)

Ogroman značaj faktora unutrašnjeg medija u realizaciji genetičkog koda veoma ilustrativno dokazuje ontogenetska promjenljivost, koja se ostvaruje pri nepromijenjenoj genetičkoj konstituciji (izuzimajući rijetke somatske mutacije). Isti genotip u različitim fazama razvoja ima široko heterogene efekte, koji počivaju na odgovarajućim fiziološko–genetičkim pretpostavkama alohronične regulacije aktivnosti pojedinih genskih lokusa i njihovih funkcionalnih cjelina. Uključivanje, trajanje, balansiranje i gašenje tih aktivnosti su u velikoj mjeri genetički definirani kao i temporalni i tkivni “programi” (u cjelini). Ti unutrašnji faktori su (krajem četvrte decenije prošlog vijeka) označeni kao epigenetički. To su svi procesi koji su u vezi sa ekspresijom i interakcijom genetičkog materijala tokom transkripcije i translacije. Oni mogu djelovati na tri glavne razine:

direktna regulacija genske funkcije (“paljenje” i “gašenje”) ili moduliranje sinteze specifičnih proteina,

reguliranje ćelijske diferencijacije modifikacijom translacije RNK u proteine i

regulacija mikrotopografske distribucije i funkcije proteina. Nauka o tim pojavama i procesima je epigenetika.

Epigenotip je sveukupnost kompleksnog ontogenetskog sistema međuodnosa unutrašnjih razvojnih osnova koje realiziraju adultni organizam. Obuhvata međugenske koakcije i interakcije između gena i spoljnih faktora, što se, u konačnici, ispoljava u individualnom fenotipu.



Epifenotip je skup ispoljavanja svih epigenetičkih kapaciteta koji su pod kontrolom prepoznatljivih ekstranuklearnih citodiferencija i pokazatelj je relativnog učešća epigenetičkih faktora u ukupnom fenotipskom izrazu. Dokazi uticaja ovih faktora na fenotipsko ispoljavanje osobina, uveliko je doprinijelo boljem razumisevanju prirode biološkog nasljeđivanja, uključujući i neke bolesti.

Izvor: Wiki

Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *