Šta je to SI sitema jedinica?

SI sistem

Međunarodni sistem jedinica (SI sistem) (fra. Système International d’Unités) predstavlja u fizici najrasprostranjeniji sistem mjernih jedinica za fizikalne jedinice. U većini država upotreba međunarodnog sistema jedinica je propisana zakonom, što posebno važi za trgovinu.

Mjesto primjene

Mjesto primjene SI sistema jedinica obuhvata fizičke veličine. Nefizičke veličine (npr. ekonomske, socioekonomske itd.) nisu obuhvaćeni SI sistemom jedinica.

Opće gledano postoji mogućnost da fizičke veličine budu prikazane i u drugim jedinicama. U pojedinim oblastima nauke i ekonomije dotično je i u današnjici uobičajeni i u pojedinim državama čak i zakonski dozvoljeno. Za međunarodnu razmjenu je jedan internacionalno jedinstven sistem jedinica svrsihodan, jer na taj način bivaju otklonjene nejasnoće i grješke pri preračunjavanju. Toj svrsi služi i SI sistem, pri čemu jedinice različitih mjernih sistema ne bi trebale biti miješane pri upotrebi.

Historija

SI sistem je usvojen 1960. i zasniva se na sedam po konveciji usvojenih osnovnih mjernih jedinica za sedam odgovarajućih veličina. Internacionalno, SI jedinice su obuhvaćene standardom ISO 2955. Djelimično se SI jedinice mogu naći i u ISO 2950 standardu.

Sistematika

Jedna mjerna jedinica ima svoje pisano ime i jednu oznaku. Imena se, zavisno od jezika, mogu razičito pisati (npr. eng. degree Celsius, fra. degré Celsius, njem. Grad Celsius). Oznake mjernih jedinica su svugdje iste (npr.  °C).

Oznaka spaja brojku sa jedinicom SI sistema i piše se sa malim odstojanjem poslije brojke. Dotično važi i za pisanje temperature u stepenima Celzija.

Osnovne mjerne jedinice

VeličinaOznaka u formuliOsnovna mjerna jedinicaOznakaDefinicija
dužinalmetarmMetar je dužina putanje koju u vakumu pređe svjetlost za 1/299 792 458 sekundi.
masamkilogramkgKilogram je masa međunarodnog etalona kilograma.
vrijemettsekundasSekunda je trajanje od 9.192.631.770 perioda zračenja, koje odgovara prijelazu između dva hiperfina nivoa osnovnog stanja atoma cezija 133Cs
jačina električne strujeII
amperAAmper je jačina stalne električne struje, koja, kad se održava u dvjema pravim paralelnim provodnicima neograničene dužine i zanemarljivog kružnog presjeka, koji se nalaze u vakuumu na međusobnom rastojanju od 1 metra, prouzrukuje među tim provodnicima silu koja je jednaka 2 · 10 −7 njutna po metru dužine.
temperatura TTkelvinKKelvin je termodinamička temperatura, koja je jednaka 273,15om dijelu termodinamičke temperature trojne tačke vode.
količina supstance nnmolmolMol je količina supstance (tvari) sistema koji sadrži toliko elementarnih jedinica koliko ima atoma u 0,012 kilograma ugljika 12C.
svjetlosna jačinaVl_{V}kandelacdKandela je svjetlosna jačina u datom pravcu koji emituje monohromatsko zračenje frekvencije 540 · 1012 herca i čija je energetska jačina u tom pravcu 1/683 vata po steradijanu.
1) Između termodinamičke temperature T i temperature u celzijusima t postoji sljedeća veza: T/K= t/°C + 273,15

Trenutno se radi na definiciji mase koja bi se zasnivala na masi atoma, a ne na određenom etalonu (prototipu).

Izvedene jedinice

VeličinaOznaka u formuliIzvedena mjerna jedinicaOznakaU osnovnim jedinicama
površina PPkvadratni metarm2 
zapreminaVVkubni metarm3
ugao u ravnialpha radijanrad
prostorni ugaoOmega steradijansr
gustoćarho kilogram po kubnom metru;kg/m3; 
frekvencijaffhercHz
brzina vvmetar u sekundim/s
ubrzanje aametar u sekundi na kvadratm/s2
silaFnjutnN
pritisak ppaskalPa
energijaWjoule (džul)J
snaga PvatW
električni napon (električni potencijal)UUvoltV
količina elektriciteta (naelektrisanje)Qcoulomb (kulon)C
magnetni fluksPhi \Phi veberWb
električni otporRRom (ohm)Ω
električna provodnostGsiemensS
induktivnost LLhenriH
Električni kapacitet CCfaradF
magnetna indukcija, indukcijaBBteslaT
jačina električnog polja EEvolt po metru ili
njutn po kulonu
V/m ili
N/C
jačina magnetnog poljaHamper po metruA/m
permeabilitetmu \muhenri po metruH/m
svjetlosni fluksPhi \Phi _{\nu }lumenlm
osvijetljenostEE_{\nu }lux (luks)lx
impuls ppNjutnsekundaNs
aktivnost radioaktivnog izvora Abecquerel (bekerel)Bq
apsorbirana doza ionizirajućeg zračenjaDgrey (grej)Gy{\frac  {{\mathrm  {J}}}{{\mathrm  {kg}}}}
entropijaSSdžul po kelvinuJ/K

 5,975 total views,  35 views today

Arnes K.

Ja sam nastavnik i profesor fizike koji nastoji da ispuni rupe u svom i svačijem znanju kako bi svi bili bolje informisani i mogli da donosimo bolje odluke i živimo bolji život.

Šta vi mislite o ovom? Ostavite vaš komentar i podijelite mišljenje sa svima.

Sva Fizika
%d bloggers like this: